Toprakta ve topraksız

Toprakta: açık tarla

Safran yüzyıllardır tarlada, az suyla ve çok emekle yetişir. Çiğdem zor koşullara dayanıklıdır, ama birkaç şeyi kesinlikle ister.

İklim ve toprak

• Sıcak, kuru bir yaz. Çiçek tomurcukları yaz sıcağında oluşur; yaz yağmuru ve ıslak toprak soğanı çürütür.
• Serin bir sonbahar. Çiçeklenmeyi havanın serinlemesi başlatır.
• Süzek toprak. Kumlu-tınlı, suyu tutmayan, kireçli ya da nötr bir toprak. Ağır, su tutan topraklar safranın en büyük düşmanıdır.
• Güneş. Kış boyunca yaprakların güneş alması, ertesi yılın soğanlarını büyütür.

Dikimden hasada

Soğanlar yaz sonunda, toprak hâlâ sıcakken, 10–15 cm derinliğe dikilir. Tarla genellikle yağmurla yetinir; kurak geçen sonbaharlarda dikim sonrası ve çiçeklenme öncesi sulamak yeterlidir. Çiçekler ekim-kasım aylarında, her sabah elle toplanır.

Dikilen soğanlar aynı tarlada üç-dört yıl kalır. Her yıl çoğalırlar ve bir süre sonra birbirlerini sıkıştırırlar. O zaman sökülür, boylarına göre ayrılır ve başka bir tarlaya dikilir. Aynı yere hemen yeniden dikmek, topraktan bulaşan hastalıkları besler.

Tarlanın zorlukları

• Soğan çürüklüğü. Toprak kaynaklı mantarlar soğanı çürütür ve bir tarladan diğerine soğanla taşınır.
• Kemirgenler. Fareler ve tarla sıçanları soğanı yer.
• Hava. Çiçeklenme haftasında gelen yağmur ya da don, bir yılın hasadını bozabilir.
• Emek. Hasat, birkaç haftaya sıkışmış ve tamamen elle yapılan bir iştir: eğilerek, her sabah, her çiçek tek tek.

Topraksız: kapalı ortam

Kapalı ortam yöntemi safranın bir özelliğinden yararlanır: çiçek açmak için toprağa ihtiyacı yoktur. Soğan, çiçeğin ihtiyaç duyduğu her şeyi kendi deposunda taşır. Doğru sıcaklık ve nemi bulduğunda, bir tepside, kasada ya da rafta, toprağa dokunmadan çiçek açar.

Bu yüzden kapalı ortam safranı iki işe ayrılır:

1. Çiçeklenme. Soğanlar karanlık ve ılık bir kuluçkadan sonra serinletilir ve nemlendirilir. Çiçekler iki-üç hafta içinde, tepsilerin üzerinde açar. Su, besin ve toprak gerekmez.
2. Soğan büyütme. Çiçeklenmeden sonra yapraklar uzar ve yeni soğanlar oluşur. Bu evre kök, su, besin ve ışık ister. Topraksız sistemlerde kökler sisle (aeroponik) ya da dönemsel su baskınıyla (gelgit) beslenir.

Bazı üreticiler yalnızca çiçeklenmeyi içeride yapar ve soğanları büyütmek için tarlaya geri diker. Tarming House her iki evreyi de içeride yürütür.

Tarming House'ta safran programı

Tarming House'ta her hücre, safranın yılını aşağıdaki programla yaşar. Değerler, kapalı ortamda topraksız safran üzerine yayımlanmış araştırmalara dayanır.

Çiçeklenme, kuluçkadan sonraki serinletmeyle başlar ve iki-üç hafta içinde gelir. Bu evredeki yüksek nem, hasat sırasında tepecikleri korur.

İki yöntem yan yana

İki yöntem birbirinin rakibi değildir. Tarla, safranın binlerce yıllık evidir ve öyle kalacak. Kapalı ortam ise iklimin elverişli olmadığı yerlerde safranı mümkün kılar. Ayrıca her derecenin ve her yüzde nemin ölçüldüğü bir yerde, safranın neyi sevdiğini öğrenmeyi sağlar.