Safranın yılı
Safran çiğdemi bir yılı beş evrede geçirir. Tarlada bu takvimi mevsimler belirler; kapalı ortamda biz kurarız.
Haziran – Ağustos
Uyku
Yapraklar kurumuş, soğan toprağın altında dinlenir. Sıcak ve kuru geçen bu aylarda, soğanın içinde gelecek sonbaharın çiçek tomurcukları oluşur.
Ağustos – Eylül
Dikim
Yeni soğanlar 10–15 cm derinliğe dikilir. Kapalı ortamda dikim yoktur; serinleyen hava ve uzayan nem çiçeklenmeyi başlatır.
Ekim – Kasım
Çiçek ve hasat
Çiçekler sabah, açılmadan önce toplanır. Her birinden üç tepecik elle ayrılır ve aynı gün kurutulur. Hasat yalnızca iki-üç hafta sürer.
Aralık – Nisan
Yaprak
İnce, çimen gibi yapraklar kış boyunca güneşten enerji toplar. Ana soğan tükenirken yanında yavru soğanlar büyür.
Mayıs
Sararma
Yapraklar sararır, yeni soğanlar dinlenmeye çekilir. Döngü yeni soğanlarla yeniden başlar.
Aynı çiçek, iki yol
Safran yüzyıllardır tarlada yetişir. Bugün aynı çiğdem kapalı bir odada, üst üste raflarda da çiçek açabiliyor.
Toprakta, açık tarlada
- Süzek, kireçli ya da nötr toprak; kurak, sıcak yaz
- Soğanlar aynı yerde 3–4 yıl kalır, sonra sökülüp ayrılır
- Hasat havaya, yağmura ve el emeğine bağlıdır
Topraksız, kapalı ortamda
- Çiçeklenme için toprak gerekmez: soğan kendi besinini taşır
- Sıcaklık, nem ve ışık her evre için ayrı ayarlanır
- Raflar üst üste dizilir; aynı alandan katlarca ürün
Safran yalnızca tek bir çiğdemden gelir
Crocus sativus kısırdır, tohum vermez ve yalnızca soğanıyla çoğalır. Dünyadaki bütün safran çiğdemleri aynı bitkinin kopyalarıdır. Yabani atası Yunanistan'da yetişen Crocus cartwrightianus'tur.
Sonbaharda açan her mor çiçek safran değildir. Güz çiğdemi (Colchicum) zehirlidir ve safran çiğdemine çok benzer.
Türleri ve kökenleri incele